Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, zihinsel sağlığı korumak ve odaklanma becerilerini geri kazanmak için dijital detoks yapmanın hayati önemine dikkat çekti.

---

Dijital Detoks Zamanı Geldi mi? Bu Belirtilere Dikkat!

Dijital detoks; tablet, bilgisayar ve telefon gibi cihazlardan belirli bir süre bilinçli olarak uzak kalma sürecidir. Klinik Psikolog Çağrı Akyol Çevirir, detoks vaktinin geldiğini gösteren kırmızı bayrakları şöyle sıraladı:

• Uyku düzeninin bozulması,

• Sosyal ve romantik ilişkilerde çatışmaların artması,

• İş verimliliğinin düşmesi ve iştah değişimleri,

• Sürekli bir haz arayışı ve sosyal medyada onaylanma ihtiyacı.

---

İş Sonrası Ekranı Kapatmak Tükenmişliği Önlüyor

Özellikle mesaisi ekran başında geçen bireyler için iş bitiminde dijital mecralardan uzaklaşmak bir lüks değil, ihtiyaçtır. Çevirir, "Kişi kendini yalnızca işi üzerinden tanımlamamalıdır. İş dışındaki zamanlarda telefonla bağın kesilmesi, tükenmişlik ve tahammülsüzlük riskini minimize eder," uyarısında bulundu. Yemek yerken telefonun başucunda olması gibi alışkanlıklar, anın tadını çıkarmayı engelleyerek yaşamı sadece "tüketim odaklı" hale getiriyor.

---

Serotonin ve Dopamin Dengesi İçin Sınır Şart

Uzun süreli ekran kullanımı sadece zihni değil, biyolojik dengemizi de bozuyor. Ekranlardan yayılan ışık ve sürekli içerik tüketimi; REM uykusuna geçişi zorlaştırırken, beyin ve bağırsak arasındaki serotonin ve dopamin dengesini altüst edebiliyor.

Dijital minimalizm önerisinde bulunan Çevirir, bağımlılık seviyesi yüksek olanların aniden kesmek yerine süreyi aşamalı olarak azaltmasını tavsiye ediyor. Bu yöntem, "rebound etkisi" denilen yoksunluk sonrası aşırı tüketime yönelme riskini de ortadan kaldırıyor.

---

Çocuklarda Dikkat Eksikliği ve Akademik Düşüş Riski

Dijital dünyanın en savunmasız grubu olan çocuk ve ergenlerde kontrolsüz ekran kullanımı gelişimsel hasarlara yol açabiliyor. Aşırı dijital içerik tüketiminin sonuçları arasında şunlar yer alıyor:

• Dikkat eksikliği ve hiperaktivite tetiklenmesi,

• Sosyal ilişkilerde zayıflık,

• Akademik performansta belirgin düşüş,

• Kendi kendini oyalama ve "boşlukta kalma" becerisinin gelişememesi.

---

Gerçek Tatmin Sosyal İlişkilerde Saklı

Sosyal medyadaki "beğeni" ve "onay" mekanizmasının geçici bir tatmin sunduğunu vurgulayan Çevirir, gerçek zihinsel sağlığın yüz yüze ilişkilerde ve sorumluluk alabilme becerisinde saklı olduğunu belirtti. Dijital dünyadan uzaklaşıp gerçek yaşamın içinde kalmak, bilişsel becerileri sürdürmek ve stresi yönetmek için en etkili araçtır.