Türkiye'de yaklaşık 700 bin kişinin mücadele ettiği Alzheimer hastalığı, yaşam süresinin uzamasıyla birlikte giderek yaygınlaşıyor. Acıbadem Ataşehir Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer, hastalığın ilk belirtilerden yaklaşık 20 yıl önce beyinde oluşmaya başladığını belirterek, orta yaşlarda alınan kararların yaşlılıkta beyin sağlığını doğrudan belirlediğini vurguladı.
Unutkanlıkla sinsice başlayan hastalığın planlama becerisini, zaman ve mekân algısını olumsuz etkilediğini ifade eden Tuncer; düzenli egzersiz yapılmaması, hipertansiyon, diyabet, obezite, uyku bozuklukları ve sosyal izolasyonun başlıca risk faktörleri arasında yer aldığını kaydetti.
Alzheimer riskini azaltan 10 etkili önlem
Prof. Dr. Neşe Tuncer, Alzheimer riskini önemli ölçüde azaltan 10 etkili önlemi şöyle sıraladı:
-
Düzenli egzersiz: Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (tempolu yürüyüş, yüzme, bisiklet) hipokampüs hacmini artırır ve sinir bağlantılarını destekler.
-
Sağlıklı ve dengeli beslenme: Akdeniz tipi beslenme ve haftada en az iki kez balık tüketimi beyin hücrelerini korur.
-
Kaliteli ve yeterli uyku: Her gece 7-8 saat kesintisiz uyku, glimfatik sistemin beyindeki zararlı proteinleri temizlemesini sağlar.
-
Beyni aktif tutmak: Yaşam boyu öğrenme, okuma, yeni beceriler edinme ve enstrüman çalma bilişsel rezervi güçlendirir.
-
Sosyal bağları güçlü tutmak: Aile ve arkadaşlarla iletişimde kalmak, sosyal izolasyonun önüne geçer.
-
Kardiyometabolik kontrol: Tansiyon, kolesterol ve kan şekerini düzenli takip etmek damar ve beyin sağlığı için şarttır.
-
Sağlıklı kiloyu korumak: Obezitenin önlenmesi diğer risk faktörlerinin kontrolüne katkı sağlar.
-
Sigara ve alkolden uzak durmak: Beyin sağlığını korumak adına zararlı alışkanlıklardan kaçınılmalıdır.
-
İşitme kaybını ihmal etmemek: İşitme kaybının zamanında değerlendirilmesi ve desteklenmesi önemlidir.
-
Travma ve kirlilikten korunmak: Kafa travmalarından kaçınmak ve hava kirliliği maruziyetini azaltmak koruyucu yaklaşımın bir parçasıdır.
Erken tanıda umut veren gelişmeler
Erken tanının tedavide kritik öneme sahip olduğunu belirten Prof. Dr. Tuncer, FDA onaylı ilk kan testinin beyin proteinlerini yüksek doğrulukla tespit edebildiğini müjdeledi. Biyobelirteçler ve hastalık seyrini yavaşlatan yeni tedavilerin Alzheimer ile mücadelede büyük umut vadettiği belirtildi.