Acıbadem Fulya Hastanesi’nden Uzman Psikolog Sena Sivri, dijital dünyanın kontrolsüz etkileri, yoğun akademik baskı, aile içi iletişimsizlik ve yalnızlık hissinin bu tablonun temel faktörleri olduğunu belirtiyor.
Ebeveynlerin çocuklarını koruma güdüsüyle yaşadığı endişelerin çok haklı olduğunu vurgulayan Sivri, "Pek çok anne-baba ya aşırı kontrolcü davranarak çocukla bağı koparıyor ya da durumu nasıl yöneteceğini bilemeyerek çaresizlik yaşıyor" diyor. Uzman Psikolog Sivri, çocukların yaşadığı sıkıntıları anlatmak yerine genellikle davranışlarıyla "mesaj gönderdiğini" belirterek, bu sinyalleri "ergenliktendir" veya "dikkat çekmek istiyor" diye küçümsememek gerektiği konusunda uyarıyor.
Mutlaka Dikkate Alınması Gereken 6 Belirti
Çocuğunuzun davranışlarındaki ani değişimler, yargılamadan gözlemlenmesi gereken birer yardım çağrısı olabilir. Uzman Psikolog Sena Sivri, ciddiye alınması gereken 6 temel belirtiyi şöyle sıralıyor:
-
Ani Öfke Patlamaları ve Saldırganlık: Çocuk daha önce göstermediği bir biçimde bağırıyor, eşyaları fırlatıyor veya arkadaşlarına/kardeşine zarar veriyorsa, bu sadece "huysuzluk" değildir. Altında bastırılmış stres, okulda yaşanan zorbalık veya duyguları yönetememe sorunu yatıyor olabilir.
-
İçe Kapanma ve Yalnızlaşma: Sosyal ve konuşkan bir çocuğun aniden odasına kapanması, aileden uzaklaşması önemli bir depresif belirti veya özgüven kaybı habercisi olabilir. Çocuklar mutsuzluklarını sessizlikle haykırır.
-
Uyku ve İştah Düzeninde Bozulma: Gece korkuları, sık kabus görme, iştahsızlık veya aşırı yeme gibi durumlar, çocuğun ruhsal bir yük taşıdığının fiziksel kanıtıdır. Beden, zihinsel zorlanmaya bu yollarla tepki verir.
-
Ders Başarısında Ani Düşüş ve Dikkat Dağınıklığı: Başarılı bir öğrencinin dersten kopması, unutkanlık yaşaması veya okula gitmek istememesi "isteksizlik" değil, kaygı veya zorbalık kaynaklı olabilir.
-
Gizlilik ve Riskli Dijital Davranışlar: Telefonu aşırı saklama, sürekli hesap değiştirme veya gece geç saatlere kadar çevrim içi kalma durumları dikkatle izlenmelidir. Dijital ortamda kötü niyetli kişilerle temas riski her zaman göz önünde bulundurulmalıdır.
-
Umutsuzluk İfadeleri: "Ben olmasam daha iyi", "Kimse beni anlamıyor" gibi cümleler asla küçümsenmemelidir. Bu ifadeler, çocuğun profesyonel desteğe olan ihtiyacının en net dışavurumudur.
Çocuğunuzla Sağlıklı İletişimin 5 Temel Kuralı
Çocukların duygusal güvenini artırmak ve aradaki bağı güçlendirmek için Uzman Psikolog Sena Sivri’nin önerdiği 5 altın kural:
-
Kaliteli zaman ayırın: Her gün, sadece çocuğunuza odaklandığınız 15 dakikalık kesintisiz ilgi bile duygusal bağ için yeterlidir.
-
Yargılamadan dinleyin: Hemen çözüm üretmek veya öğüt vermek yerine, önce çocuğun ne hissettiğini anlamaya odaklanın.
-
Duygularına isim verin: "Kızgın görünüyorsun" veya "Canın sıkkın galiba" demek, çocuğun duygularını tanımasını ve rahatlamasını sağlar.
-
Sınırları sevgiyle koyun: Kural koyarken bağ kurmayı unutmayın. Sınırlar sevgi diliyle anlatıldığında daha etkili olur ve daha kolay benimsenir.
-
Profesyonel destekten kaçınmayın: İletişimde zorlanılan noktalarda bir uzmana danışmak, sorunların büyümeden çözülmesini sağlar.