Uzmanlar, şiddetin genetik bir yatkınlık olsa dahi asıl olarak çevresel faktörler ve yanlış ebeveyn tutumlarıyla şekillendiğini vurguluyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, dijital bağımlılıktan ekran kullanımına, güvenli bağlanmadan doğru disiplin yöntemlerine kadar kritik uyarılarda bulundu.
Çocukta Şiddet Eğilimini Gösteren 8 Kritik Sinyal
Şiddet eğiliminin görmezden gelinmemesi gereken bir süreç olduğunu belirten Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, ebeveynlerin şu belirtilere karşı tetikte olması gerektiğini ifade etti:
-
Sınırları Kabul Etmeme: Kurallara karşı sürekli direnç gösterme.
-
Saldırganlık ve Zorbalık: Akranlarına fiziksel veya psikolojik baskı uygulama.
-
Hayvanlara Karşı Duyarsızlık: Canlılara zarar verme veya acılarına tepkisiz kalma.
-
Yenilgiyi Hazmedememe: Rekabetçi ortamlarda aşırı ve kontrolsüz tepkiler.
-
Öfke Patlamaları: Duruma uygun olmayan şiddetli duygusal deşarjlar.
-
Tehditkâr Konuşmalar: Arkadaşlarına veya aileye yönelik intikam içerikli ifadeler.
-
Dijital Oyun Bağımlılığı: Gerçek dünyadan kopup sanal şiddete sığınma.
-
Empati Eksikliği: Başkalarının duygularını anlama ve paylaşma yetisinin zayıflığı.
Bebeklikten Ergenliğe: Ekran Bağımlılığı Gelişimi Nasıl Etkiliyor?
Dr. Öğr. Üyesi Kilit, gelişim dönemlerine göre dijital dünyanın ve ekran kullanımının yarattığı tahribatı şu şekilde özetledi:
-
0-1 Yaş (Bağlanma Dönemi): Ebeveynlerin bebekle ilgilenmek yerine telefonla meşgul olması, güvenli bağlanmayı engelliyor. Göz teması eksikliği, ileride ciddi psikolojik sorunlara yol açabiliyor.
-
2-3 Yaş (Özerklik Dönemi): Ekran karşısında uzun süre geçiren çocuklar açlık, tokluk ve tuvalet gibi bedensel farkındalıklarını geliştirmekte zorlanıyor.
-
3-6 Yaş (Oyun Çağı): Şiddet içerikli dijital oyunlar, çocuğun hayal gücünü ve vicdan gelişimini sınırlıyor. Sembolik oyunlar yerine sanal şiddetle büyüyen çocuklarda empati yetisi köreliyor.
-
7-11 Yaş (Okul Çağı): Dijital dünyanın sunduğu "çalışmadan kazanma" ve "kolay başarı" algısı, çocukları emek ve üretim kavramlarından uzaklaştırarak sorumluluk bilincini zayıflatıyor.
Doğru Disiplin: "Sınırsız Özgürlük de Aşırı Sertlik de Zararlı"
Ebeveynliğin öğrenilen bir süreç olduğunu hatırlatan Dr. Öğr. Üyesi Neriman Kilit, sağlıklı bir kişilik gelişimi için kararlı, tutarlı ve sevgi temelli bir disiplin anlayışının şart olduğunu belirtti. Uzmanlara göre, çocuğa sınırsız özgürlük tanımak kadar baskıcı ve cezalandırıcı tutumlar da şiddet eğilimini tetikleyen temel unsurlar arasında yer alıyor.
Sonuç: Kimlik Karmaşasına Karşı Değerler Sistemi
Ergenlik döneminde toplumun "dış görünüş ve kolay başarı" odaklı mesajlarının gençleri kimlik karmaşasına sürüklediğini ifade eden Kilit, aile içerisinde sağlam bir değerler sistemi oluşturulmadığı takdirde, çocukların sanal dünyanın karanlık taraflarına daha kolay çekildiğini vurguladı.